Duch święty

[Magnolia]

„To wam powiedziałem przebywając wśród was. A Pocieszyciel, Duch Święty,
którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko,
co Ja wam powiedziałem” (J 14, 25-26).

W dalszym ciągu wieczerzy pożegnalnej Jezus odsłania kolejne atrybuty Parakleta. Oprócz roli adwokata i pocieszyciela, określa Go słowem „Duch Święty”. W ten sposób wprowadza w tajemnicę Jego osoby i boskości. Absolutna świętość przysługuje jedynie Najwyższemu Bogu (por. Kpł 11, 44-45). Bóg jest jedynym świętym. Zatem określając Ducha mianem świętego, stwierdza się, że z natury swej należy On do Boga i sam jest Bogiem. Świętym z definicji. Dlatego tylko Bóg może Go posłać (I. Gargano).

Duch Święty zostaje posłany od Ojca dzięki modlitwie i wstawiennictwu Jezusa. Zostaje więc posłany w Jego „imieniu”. Zdaniem egzegetów, w wyrażeniu „w moim imieniu” terminowi „imię” należy przypisać zarówno wymiar osobisty (imię Syna), jak i wymiar tytułu, jaki Syn nabył przez ukazanie, dokąd sięga Jego miłość ku Ojcu i braciom. W tym sensie możemy myśleć o Synu jako pośredniku, pojednawcy, odkupicielu, konsekrowanym, Mesjaszu (I. Gargano).

Duch Święty jako osoba Trójcy Świętej posiada własną odrębną tożsamość. Wszyscy mamy tę samą ludzką naturę, a jednak każdy z nas posiada konkretne imię, specyficzną tożsamość, która pomimo wspólnej natury pozwala nam różnić się miedzy sobą. Tak też pomimo wspólnoty natury z Ojcem i Synem Duch posiada swą konkretną tożsamość, podobnie jak Syn i Ojciec. Ojciec jest tym, który posyła. Syn jest posłanym. Duch – zgodnie z tym, jak się Go tutaj przedstawia – jest tym, którego tożsamość polega na nauczaniu wszystkiego poprzez przypominanie (I. Gargano).

Duch Święty Pocieszyciel będzie przypominał słowa Jezusa, odtwarzał je w sercu każdego wierzącego i czuwał, by nie błądził. W ten sposób będzie prowadził do Ojca. Można by zatem rzec: Duch jest tym, który działa w szczególny sposób w sercu wierzącego, kieruje go w stronę Syna, aby poprzez Niego mógł dojść do Ojca. (…) Jeżeli otwieramy się na wielorakie przejawy Ducha, zbliżamy się do zrozumienia Syna: tego co powiedział i co uczynił. Kiedy zaś wejdziemy w tajemnicę Syna, będziemy mieć wolny dostęp do komunii z Ojcem (I. Gargano).

Duch Święty jest nauczycielem prowadzącym do Syna i Ojca. By Go jednak zrozumieć potrzeba wewnętrznego wyciszenia i wsłuchiwania się w Niego. Duch jest dostępny każdemu, kto tylko zechce Go słuchać i uczyć się od Niego. Jednak żeby Go usłyszeć i nauczyć się czegoś od Niego, trzeba czasem zamilknąć – stwierdza polska biblista. I kontynuuje: Jestem głęboko przekonana, że gdyby każdy z nas poświecił dziennie pięć minut na wsłuchiwanie się w to, co Bóg chce nam powiedzieć, już po pewnym czasie, miesiącu, dwóch albo znacznie wcześniej – usłyszałby Pana mówiącego do niego. Jak to możliwe? W tobie mieszka ten, który chce się z tobą komunikować, który chce nawiązać z tobą relacje (M. Miduch).
https://jezuici.pl/2019/05/pocieszycie- ... as-nauczy/

***

Duch Święty jako Osoba:

1. Ewangelia Jana 14, 26 - Jezus mówi o Duchu Świętym jako o "Pocieszycielu" i "nauczycielu":

"Lecz Pocieszyciel, Duch Święty, którego Ojciec pośle w imieniu moim, on was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co wam powiedziałem."
W tym wersecie Duch Święty jest opisywany jako ktoś, kto naucza i przypomina, co wskazuje na myślenie i działanie – cechy osoby.

2. Ewangelia Jana 16, 7-8, 13-14 - Jezus wyjaśnia rolę Ducha Świętego jako przewodnika i mówcy prawdy:

"Lecz ja powiadam wam prawdę: Jest dla was rzeczą pożyteczną, abym odszedł. Jeżeli bowiem nie odejdę, Pocieszyciel nie przyjdzie do was; a jeżeli odejdę, poślę go do was. A gdy on przyjdzie, udowodni światu, co to jest grzech, sprawiedliwość i sąd."
"Kiedy zaś przyjdzie On, Duch prawdy, doprowadzi was do całej prawdy; albowiem nie będzie mówił od siebie, lecz będzie mówił to, co usłyszy, i oznajmi wam rzeczy, które mają przyjść."
Tutaj Duch Święty jest opisany jako aktywny uczestnik w życiu uczniów, ktoś kto przemawia, słucha i przekazuje dalej informacje.

3. Dzieje Apostolskie 13, 2 - Duch Święty podejmuje decyzje:

"Gdy oni sprawowali nabożeństwo Panu i pościli, rzekł Duch Święty: Oddzielcie mi teraz Barnabasza i Saula do dzieła, do którego ich powołałem."
W tym wersie Duch Święty wydaje konkretne polecenia i decyduje o misji Barnabasza i Saula, co wskazuje na Jego zdolność do podejmowania decyzji.

4. List do Hebrajczyków 3, 7-8 - Duch Święty mówi:

"Dlatego [postępujcie], jak mówi Duch Święty:
Dziś, jeśli głos Jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych jak w buncie,
jak w dzień kuszenia na pustyni,"
Tutaj Duch Święty jest przedstawiony jako mówiący w pierwszej osobie, co sugeruje świadomość i zdolność do samodzielnego wyrażania się.

5. Dzieje Apostolskie 8, 29 - Duch Święty daje instrukcje:

"Duch rzekł do Filipa: Podejdź i przystąp do tego rydwanu."
Duch Święty kieruje Filipem, dając mu konkretną instrukcję do wykonania określonego działania. Jest to kolejny przykład Jego interakcji i komunikacji w sposób, który jest zarezerwowany dla osób.

6. Dzieje Apostolskie 15, 28 - Duch Święty jako uczestnik w podejmowaniu decyzji:

Postanowiliśmy bowiem, Duch Święty i my, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne.
Tutaj Duch Święty jest przedstawiony jako aktywny uczestnik w procesie decyzyjnym, co ponownie podkreśla Jego osobową naturę i zdolność do współdziałania z ludźmi.

7. List do Rzymian 8, 26-27 - Duch Święty modli się za wierzących:

Podobnie także Duch przychodzi z pomocą naszej słabości. Gdy bowiem nie umiemy się modlić tak, jak trzeba, sam Duch przyczynia się za nami w błaganiach, których nie można wyrazić słowami. Ten zaś, który przenika serca, zna zamiar Ducha, [wie], że przyczynia się za świętymi zgodnie z wolą Bożą.
Ten fragment ukazuje Ducha Świętego jako orędownika, który modli się i wstawia się za ludzi, mającego własne myśli i zamiary zgodne z wolą Bożą. Przedstawienie Ducha Świętego jako modlącego się uwydatnia Jego osobową naturę.

8. 1 Koryntian 12, 11 - Duch Święty rozdziela dary duchowe:

Wszystko zaś sprawia jeden i ten sam Duch, udzielając każdemu tak, jak chce.
Ten werset podkreśla, że Duch Święty ma własną wolę w kwestii rozdzielania duchowych darów wśród członków wspólnoty.

9. Ewangelia Łukasza 12, 12 - Duch Święty jako nauczyciel w chwili potrzeby:

bo Duch Święty nauczy was w tej właśnie godzinie, co należy powiedzieć.
W tym fragmencie Duch Święty jest przedstawiony jako nauczyciel, który udziela mądrości i prowadzenia w krytycznych momentach, co wskazuje na Jego zdolność do komunikacji i interakcji z ludźmi.

10. Dzieje Apostolskie 20, 28 - Duch Święty ustanawia liderów kościelnych:

Uważajcie na samych siebie i na całe stado, nad którym Duch Święty ustanowił was biskupami, abyście kierowali Kościołem Boga, który On nabył własną krwią.
Tutaj Duch Święty jest przedstawiony jako ten, który aktywnie uczestniczy w procesie wyboru i ustanawiania biskupów Kościoła. To działanie sugeruje planowanie i celowe kierowanie wspólnotą, co są cechami osobowymi.

11. 2 Piotra 1, 21 - Duch Święty inspiruje proroków:

Nie z woli bowiem ludzkiej zostało kiedyś przyniesione proroctwo, ale kierowani Duchem Świętym mówili Boga święci ludzie
Duch Święty jest tutaj źródłem proroctwa i inspiracji, działającym przez ludzi, aby przekazać Boże przesłanie.

12. List do Rzymian 15, 30 - Duch Święty i miłość:

Proszę więc was, bracia, przez Pana naszego Jezusa Chrystusa i przez miłość Ducha, abyście udzielili mi wsparcia modłami waszymi za mnie do Boga,
W tym fragmencie Duch Święty jest związany z miłością, co jest stanem, który zazwyczaj przypisujemy osobom. Wspominanie o miłości w kontekście Ducha podkreśla Jego zdolność do uczestnictwa w relacjach interpersonalnych.

13, 1 Kor 2, 10-11

Nam zaś objawił to Bóg przez Ducha. Duch przenika wszystko, nawet głębokości Boga samego. Kto zaś z ludzi zna to, co ludzkie, jeżeli nie duch, który jest w człowieku? Podobnie i tego, co Boskie, nie zna nikt, tylko Duch Boży.

14. Ewangelia według św. Mateusza 28, 19

"Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, chrzcząc je w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego."
Formuła chrztu wymienia Ducha Świętego równorzędnie z Ojcem i Synem, co podkreśla Jego boskość i osobowy charakter.

Te cytaty jasno ilustrują, że Duch Święty nie jest tylko abstrakcyjną siłą czy energią, ale pełnoprawną Osobą, która interaktywnie uczestniczy w życiu Kościoła i osobistym życiu każdego wierzącego. Jego działanie jest zawsze zgodne z wolą Bożą i prowadzi wiernych ku głębszemu zrozumieniu prawd wiary i świętości życia.

[Magnolia]

Wierzę w Ducha świętego

KKK 687 "Tego, co Boskie, nie zna nikt, tylko Duch Boży" (1 Kor 2, 11). Teraz Jego Duch jest Tym, który objawia Boga, pozwala nam poznać Chrystusa, Słowo Boga, Jego żywe Słowo, ale nie wypowiada samego siebie. Ten, który "mówił przez proroków", pozwala nam usłyszeć Słowo Ojca. Jego samego jednak nie słyszymy. Poznajemy Go, gdy objawia nam Słowo i czyni nas zdolnymi do przyjęcia Go w wierze. Duch Prawdy, który "odsłania" nam Chrystusa, nie mówi "od siebie" (J 16, 13). Takie prawdziwie Boskie wyniszczenie wyjaśnia, dlaczego Go "świat przyjąć nie może, ponieważ Go nie widzi ani nie zna" (J 14,17), podczas gdy znają Go wierzący w Chrystusa, ponieważ w nich przebywa.

KKK 688 Kościół, wspólnota żyjąca w wierze Apostołów, który tę wiarę przekazuje, jest miejscem naszego poznania Ducha Świętego:
- w Pismach, które On natchnął;
- w Tradycji, której zawsze aktualnymi świadkami są Ojcowie Kościoła;
- w Nauczycielskim Urzędzie Kościoła, któremu On asystuje;
- w liturgii sakramentalnej, w której przez jej słowa i symbole Duch Święty prowadzi nas do komunii z Chrystusem;
- w modlitwie, w której wstawia się za nami;
- w charyzmatach i urzędach, które budują Kościół;
- w znakach życia apostolskiego i misyjnego;
- w świadectwie świętych, w którym ukazuje swoją świętość i kontynuuje dzieło zbawienia.

KKK 691 "Duch Święty" jest imieniem własnym Tego, którego wielbimy i któremu oddajemy chwałę wraz z Ojcem i Synem. Kościół otrzymał Go od Pana i wyznaje Go w czasie chrztu swoich nowych dzieci.

KKK 693 Poza imieniem własnym, które jest najczęściej używane w Dziejach Apostolskich i Listach, u św. Pawła znajdują się określenia: Duch obietnicy (Ga 3, 14; Ef 1, 13), Duch przybrania za synów (Rz 8, 15; Ga 4, 6), Duch Chrystusa (Rz 8, 11), Duch Pana (2 Kor 3, 17), Duch Boży (Rz 8, 9. 14; 15, 19; 1 Kor 6, 11; 7, 40); u św. Piotra znajduje się określenie: Duch chwały (1 P 4,14).

Symbole Ducha Świętego

KKK 694 Woda. Symbolika wody oznacza działanie Ducha Świętego w sakramencie chrztu, ponieważ po wezwaniu Ducha Świętego staje się ona skutecznym znakiem sakramentalnym nowego narodzenia; jak nasze pierwsze naturalne narodzenie dokonało się w wodzie, tak woda chrzcielna rzeczywiście oznacza nasze narodzenie do życia Bożego, które jest nam udzielane w Duchu Świętym. "Ochrzczeni w jednym Duchu" zostaliśmy również, napojeni jednym Duchem" (1 Kor 12, 13): Duch jest więc także w sposób osobowy Wodą żywą, która wypływa z boku Chrystusa ukrzyżowanego jak ze swego źródła i która tryska w nas na życie wieczne.

KKK 695 Namaszczenie. Symbolika namaszczenia olejem także oznacza Ducha Świętego, a nawet staje się Jego synonimem. We wtajemniczeniu chrześcijańskim jest ono znakiem sakramentalnym bierzmowania, słusznie nazywanego w Kościołach wschodnich "chryzmacją". Chcąc jednak ująć w pełni całą wymowę tej symboliki, trzeba odwołać się do pierwszego namaszczenia dokonanego przez Ducha Świętego, którym było namaszczenie Jezusa. Chrystus (w języku hebrajskim "Mesjasz") oznacza "namaszczony" Duchem Bożym. "Namaszczeni" Pana byli już w Starym Przymierzu w sposób szczególny król Dawid. Jezus jest Namaszczonym Boga w sposób zupełnie wyjątkowy, ponieważ człowieczeństwo, które przyjmuje Syn, jest całkowicie "namaszczone Duchem Świętym". Jezus jest ustanowiony "Chrystusem" przez Ducha Świętego. Dziewica Maryja poczęła Chrystusa z Ducha Świętego, który przez anioła ogłasza Go jako Chrystusa podczas Jego narodzenia i który poleca Symeonowi iść do Świątyni, by zobaczył Mesjasza Pańskiego; On napełnia Chrystusa i Jego moc wychodzi z Chrystusa, gdy uzdrawia i leczy choroby. On wreszcie wskrzesza Jezusa z martwych . Jezus, ustanowiony w pełni ,Chrystusem" w Jego człowieczeństwie zwyciężającym śmierć, wylewa obficie Ducha Świętego, aby święci", zjednoczeni z człowieczeństwem Syna Bożego, przyoblekli się w "człowieka doskonałego", który realizuje "Pełnię Chrystusa" (Ef 4, 13): "całego Chrystusa", według wyrażenia św. Augustyna.

KKK 696 Ogień. Podczas gdy woda oznaczała narodzenie i płodność życia udzielanego w Duchu Świętym, ogień symbolizuje przekształcającą energię dzieł Ducha Świętego. Prorok Eliasz, który "powstał jak ogień, a słowo jego płonęło jak pochodnia" (Syr 48,1), swoją modlitwą sprowadza ogień z nieba na ofiarę na górze Karmel; jest on figurą ognia Ducha Świętego, który przekształca wszystko, czego dotknie. Jan Chrzciciel, który pójdzie przed Panem w duchu i mocy Eliasza" (Łk 1,17), zapowiada Chrystusa jako Tego, który "chrzcić... będzie Duchem Świętym i ogniem" (Łk 3, 16), tym Duchem, o którym Jezus powie: "Przyszedłem rzucić ogień na ziemię, i jakże bardzo pragnę, żeby on już zapłonął" (Łk 12, 49). W postaci języków "jakby z ognia" Duch Święty spoczywa na uczniach w poranek Pięćdziesiątnicy i napełnia ich sobą (Dz 2, 3-4). Tradycja duchowa zachowa tę symbolikę ognia jako jedną z najlepiej wyrażających działanie Ducha Świętego : "Ducha nie gaście" (1 Tes 5, 19).

KKK 697 Obłok i światło. Te dwa symbole są nierozłączne w objawieniach Ducha Świętego. Począwszy od teofanii Starego Testamentu, obłok - raz ciemny, a raz świetlisty - objawia Boga żywego i zbawiającego, osłaniając transcendencję Jego chwały. Pojawia się, gdy Mojżesz wstępuje na górę Synaj , nad Namiotem Spotkania 28 , podczas wędrówki przez pustynię i poświęcenia Świątyni Salomona . Figury te następnie zostają wypełnione przez Chrystusa w Duchu Świętym. Duch Święty zstępuje na Maryję Dziewicę i osłania Ją "swoim cieniem", by poczęła i urodziła Jezusa (Łk I, 35). To On zjawia się na Górze Przemienienia: "zjawił się obłok i osłonił ich" - Jezusa, Mojżesza, Eliasza, Piotra, Jakuba i Jana, a z obłoku odezwał się głos: <<To jest Syn mój, Wybrany, Jego słuchajcie!>>" (Łk 9, 34-35). W końcu ten sam "obłok zabrał" Jezusa sprzed oczu uczniów w dniu Wniebowstąpienia (Dz 1, 9) i objawi Syna Człowieczego w chwale w dniu Jego Przyjścia .

KKK 698 Pieczęć jest symbolem bliskim symbolowi namaszczenia. "Pieczęcią swą naznaczył Bóg" (J 6 27) Chrystusa i w Nim Ojciec naznacza swą "pieczęcią" także nas (2 Kor 1, 22; Ef 1,13; 4, 30). Ponieważ obraz pieczęci (sphragis) wskazuje na niezatarte znamię namaszczenia Ducha Świętego w sakramentach chrztu, bierzmowania i kapłaństwa, został on wykorzystany w niektórych tradycjach teologicznych dla wyrażenia niezatartego "charakteru" wyciskanego przez te sakramenty, które nie mogą być powtórzone.

KKK 699 Ręka. Wkładając ręce, Jezus leczy chorych i błogosławi dzieci . Apostołowie będą czynić to samo w Jego imię 34 , a ponadto właśnie przez włożenie rąk Apostołów jest udzielany Duch Święty . List do Hebrajczyków wymienia wkładanie rąk wśród "fundamentalnych elementów" swego nauczania . Ten znak wszechmogącego wylania Ducha Świętego zachował Kościół w epiklezach sakramentalnych.

KKK 700 Palec. Jezus "palcem Bożym wyrzuca złe duchy" (Łk 11, 20). Jeśli Prawo Boże zostało napisane na kamiennych tablicach "palcem Bożym" (Wj 31, 18), to "list Chrystusa" powierzony Apostołom jest napisany "Duchem Boga żywego nie na kamiennych tablicach, lecz na żywych tablicach serc" (2 Kor 3, 3). Hymn Veni Creator Spiritus wzywa Ducha Świętego jako digitus paternae dexterae - "palec prawicy Ojca".

KKK 701 Gołębica. Na końcu potopu (którego symbolika odnosi się do chrztu) wypuszczona przez Noego gołębica powraca, niosąc w dziobie świeżą gałązkę z drzewa oliwnego na znak, że ziemia znowu nadaje się do zamieszkania . Gdy Chrystus wychodzi z wody po swoim chrzcie, zstępuje na Niego Duch Święty w postaci gołębicy i spoczywa na Nim. Duch Święty zstępuje do oczyszczonego serca ochrzczonych i w nim przebywa.
W niektórych kościołach święte Postacie eucharystyczne są przechowywane w metalowym naczyniu w formie gołębicy (columbarium), zawieszonym nad ołtarzem. Symbol gołębicy na oznaczenie Ducha Świętego jest tradycyjny w ikonografii chrześcijańskiej.