Księga Izajasza

[Magnolia]

Biblista ks Mariusz Rosik


***
Księga proroka Izajasza nie bez kozery zwana jest bramą wiodącą do Ewangelii lub też najbardziej chrześcijańską księgą Starego Testamentu. Żadne bowiem z dzieł Pierwszego Przymierza tak mocno i przekonująco spogląda w przyszłość znaczoną oczekiwaniem upragnionego Mesjasza, ku któremu tęsknili Izraelici w ciężkich dla nich czasach II połowy VIII w. przed Chr. Izajasza niewątpliwie należy zaliczyć do największych proroków Izraela, powołanego przez Boga w krytycznym momencie historii Izraela. Północne Królestwo Izraela rozdzierane walkami wewnętrznymi, ostatecznie upadło pod militarnym uderzeniem imperium asyryjskiego w roku 722 przed Chr. Z kolei w roku 701 sama Jerozolima ujrzała ogromną armię asyryjskiego władcy, Sennacheryba, stojącą pod jej murami, gotową do zajęcia miasta. Trzy wielkie części księgi (Iz 1-39, 40-55 oraz 56-66) zostały spisane w okresie ok. 250 lat, począwszy od II poł. wieku VIII aż do końca wieku V przed Chr.

Biblijny kontekst opisywanych w księdze czasów jest jednoznacznie negatywny: cały naród wybrany odszedł od swego Boga wybierając bałwochwalstwo. Prorok w jakże ostrych słowach atakuje rodaków oddających się najcięższemu grzechowi spośród wszystkich wymienionych w dekalogu, zuchwale odrzucając I przykazanie Boże. Usłyszymy opis tej sytuacji w I części dzisiejszej prezentacji. Praktykowana idolatria była tak ciężkim przestępstwem, że prorok nie waha się nazwać swój naród głupszym od osła czy wołu (1,3), zaś do przywódców zwraca się jak do „wodzów sodomskich” i „ludu Gomory” (1,10), czyli tych, którzy w zatwardziałości swego postępowania zasłużyli na najcięższą i bezlitosną karę zniszczenia. Szczególnie godna potępienia jest obrzydliwa hipokryzja tych, którzy siejąc wokół siebie niesprawiedliwość, mordując i wykorzystując słabszych i bezbronnych, bezczelnie przybywają do świątyni składając Bogu swe haniebne ofiary w przekonaniu, że wszystko w ich życiu jest w porządku (1,11-17). Zostaną jednak całkowicie odrzuceni a ich błagania nie zostaną w ogóle wysłuchane. Tymczasem wierny swemu przymierzu Bóg zawsze gotów jest przebaczać i umacniać swój lud, gdy tylko ten zechce nawrócić się do swego Pana (2,1-5). Inaczej jednak zginą wszyscy winowajcy (2,12-22).

W II części prezentacji usłyszymy smutną pieśń o winnicy Pana obrazującą metaforycznie ogrom niewdzięczności ludu wobec swego Boga, który dołożył wszelkich starań, by wydała ona owoce wierności i posłuszeństwa Jego woli (5,1-8). Ponieważ jednak to nie nastąpiło, pojawia się groźna zapowiedź ukarania narodu poprzez inwazję obcych armii, bezlitośnie niszczących ziemię Izraela. Z drugiej strony prorok sam przedstawia moment swego powołania (6), by uwierzytelnić całość swych mów skierowanych do butnego i zatwardziałego ludu. Chce w ten sposób przekonać krnąbrnych rodaków, że przemawia autentycznie w imieniu Tego, który go powołał do swej prorockiej służby.

Radykalnie zmienia się ton wypowiedzi prorockich w części III dzisiejszej prezentacji, gdy pojawiają się pierwsze, najcenniejsze zapowiedzi mesjańskie w rozdziałach kolejno 7,9 i 11. Zapowiedzi te mają na celu ukazanie przede wszystkim niezmiennej woli Boga prowadzenia swego ludu ku świetlanej przyszłości, na przekór jego uporu. Nadzieję tę umacniają mowy o – wprawdzie dalekim jeszcze, ale pewnym – pojawieniu się wyjątkowej postaci przyszłego króla. Zrodzony z Niewiasty zagwarantuje pokój i uwolnienie od grożących niebezpieczeństw głodu i wojny (Iz 7 i 9), a obdarzony wyjątkowymi darami Bożego ducha poprowadzi swój lud ku czasom, jakich Izrael od wieków już nie znał (Iz 11). Owa idylla epoki raju, niemożliwa do realizacji bez Bożej pomocy, ma wzmocnić tęsknotę za utraconym okresem pokoju, bezpieczeństwa i dobrobytu, gdy naród wierny Bogu kosztował Jego dobrodziejstw. Bóg nie chce jedynie straszyć swego ludu konsekwencjami jego uporu i krnąbrności, lecz pozytywnie ukazać swą nieskończoną dobroć przy najmniejszych nawet oznakach powrotu do wierności i zaufania Mu. Jego Mesjasz – obdarzony wyjątkowymi zdolnościami – dokona cudów pośród ludu. Dziś wiemy, że tym jedynym, wyjątkowym Mesjaszem jest Jezus, odrzucony do dziś przez Żydów, oczekujących daremnie na pojawienie się kogoś, kto już przyszedł, choć nie został rozpoznany i uznany przez swój lud.

Jednym z największych osiągnięć nurtu mesjańskiego w całym Starym Testamencie są przedstawione dziś w części IV tzw. cztery pieśni o słudze Jahwe, pisane zapewne w okresie wygnania babilońskiego, których teologia jest tak szeroka i wyjątkowa, że wyłącznie Jezus Chrystus swoim życiem i działalnością odpowiada na każdy jej aspekt. Przekonują o tym wszystkie ewangelie, opisujące życie Jezusa jako wypełnienie obietnic Boga danych Jego ludowi. Pieśń I akcentuje przede wszystkim Sługę jako głosiciela prawa Bożego, umacniającego słabych, uciemiężonych i pozbawionych nadziei. W pieśni II pojawia się słowo o uniwersalistycznym działaniu sługi, którego misją jest wyjście poza swój naród i zaproszenie pogan do wiary w jedynego Boga Izraela. Pieśń III przybliża już do cierpień, jakie sługa musi przejść, by zrealizować Bożą wolę. Najpełniejszą jednak teologię misji Sługi opowiada pieśń IV, ukazując najgłębszy sens życia Jezusa: Jego cierpienie dobrowolnie przyjęte, zastępcze i całkowicie wyrównujące dług ludzkich grzechów wobec obrażonego Boga, którego sprawiedliwość bezwzględnie domaga się restytucji.

Wreszcie ostatnia, V część dzisiejszej prezentacji wprowadzi nas w radosne oczekiwanie na spełnienie świetlanej przyszłości Izraela i miasta świętego, przyrzeczonej przez Boga i nigdy nie odwołanej mimo wielowiekowej zatwardziałości ludu (Iz 60,1-62,12). Przyszłość ta, opisana przez nieznanego proroka w okresie powygnaniowym, ukazuje zarazem Jego pragnienie, by wszyscy ludzie dobrej woli skorzystali z wyniesienia Izraela i dołączyli do narodu wybranego. Każdy bowiem, kto otworzy się na Boże działanie zostanie obficie pobłogosławiony i wynagrodzony wszelkim dobrem. Na radosny czas oczekiwania na przyjście Mesjasza niech stanie się to dla nas umocnieniem i rękojmią wypełnienia wszystkiego, co Bóg obiecuje swym wiernym poddanym.

ks. prof. dr hab. Janusz Nawrot
https://verbasacra.pl/ksiega-izajasza-k ... -biblijny/

[Magnolia]

Dlaczego Księga Izajasza odgrywa tak ważną rolę?

W Księdze Izajasza znajdujemy najobszerniejszą zapowiedź mesjańskiej misji Jezusa w całym Starym Testamencie. Zawiera niemal pełny opis Jego życia: zapowiedź Jego przyjścia (Iz 40,3-5), narodziny z Dziewicy (Iz 7,14), głoszenie Dobrej Nowiny (Iz 61,1), ofiarną śmierć (Iz 52,13; 53,12) i wreszcie Jego powrót, by ustanowić wieczne Królestwo (Iz 60,2-3). Te oraz liczne inne fragmenty zapowiadające działalność Chrystusa powodują, że księga jawi się jako świadectwo nadziei złożonej w Tym, który ratuje nas od grzechu i zła.

Jakie jest główne przesłanie księgi?

Przesłanie Izajasza jest zwięźle wyrażone w rozdziale dwunastym: "Oto Bóg jest zbawieniem moim! Będę miał ufność i nie ulęknę się" (Iz 12,2). Werset ten nawiązuje do imienia Izajasza, które znaczy: "Jahwe jest zbawieniem"2. Jednocześnie, zwraca uwagę powracający w pierwszych trzydziestu dziewięciu rozdziałach jak bumerang temat sądu. Jak ze sobą pogodzić zbawienie i sąd? Zbawienie to ratunek od zasądzonej grzesznym ludziom kary. Aby człowiek dostąpił zbawienia, musi najpierw uświadomić sobie, że go potrzebuje!

Tak więc początek księgi to szczegółowo ukazany sąd nad ludźmi, którzy odwrócili się od Boga. Jest to przestroga dla wszystkich, którzy uważają, że łamanie Bożego prawa ujdzie im na sucho. Z drugiej strony, Izajasz pokazuje, że Bóg dotrzymuje swojej obietnicy błogosławieństwa – wobec tych spośród Jego ludu, którzy dochowują Mu wierności. Owa "wierna reszta" zamieszka w przyszłości w odnowionym świecie, przygotowanym przez Boga na końcu czasów (Iz 65,17-66,24).

Jak to odnieść do siebie?

Księga Izajasza zawiera najbardziej czytelne odniesienia do ewangelii w całym Starym Testamencie. Już w pierwszym rozdziale widać, z jaką łatwością ludzie porzucają Boga i lekceważą Jego nakazy (Iz 1,2-17). Bóg jednak daje swojemu zbuntowanemu ludowi nową szansę, oferując przebaczenie i błogosławieństwo – owoc nawrócenia i posłuszeństwa wobec Niego (Iz 1,18-20). Człowiek nie może zbawić sam siebie – to Bóg jest naszym jedynym ratunkiem. Pytanie zatem brzmi, czy uznamy naszą potrzebę i przyjmiemy Jego zbawienie.

Izajasz szczególnie surowo obnaża grzechy przeciw bliźniemu, popełniane przez ludzi noszących religijne maski. Czy są w twoim życiu rzeczy, które tak dobitnie krytykuje prorok Izajasz? Nieuczciwość? Stronniczość? Nieuprzejmość czy wręcz pogardę w stosunku do obcych ludzi lub nawet członków własnej rodziny? Księga Izajasza wzywa wierzących, by powrócili do czystej miłości do Boga i bliźniego (zob. także Łk 10,26-28).
https://iflpolska.pl/ksiegi-biblijne/ksiega-izajasza/

[Magnolia]

Kim jest Izajasz?

Izajasz urodził się ok. 760 r. p.n.e. w rodzinie arystokratycznej. Imię to oznacza „Jahwe zbawia”. Jego ojcem był Amos, który wg tradycji, był bratem króla Judy – Amazjasza. Świadczy to, że Izajasz należał do panującego wówczas w Jerozolimie rodu Dawida. Otrzymał doskonałe wykształcenie literackie, odznaczał się znajomością spraw publicznych, polityki, kwestii religijnych oraz wielką kulturą. Był doradcą króla Achaza i Ezechiasza. Na proroka został powołany w roku śmierci króla Ozjasza. Miał wtedy około 25-30 lat. Swą działalność prorocką pełnił prze około 40 lat.

Doskonale znał Jerozolimę i jej mieszkańców, bo w swojej Księdze odwołuje się do konkretnych miejsc i zwyczajów. Był żonaty, miał dwóch synów, którzy nosili symboliczne imiona, związane z działalnością proroka. Starszy nazywał się Szear-Jaszub, co oznacza „Reszta się nawróci”. Imię ro zapowiadało klęskę narodu judzkiego, ale także przetrwanie nielicznej grupy dobrych Izraelitów, z której miał się później odrodzić naród i nawrócić do Boga. Drugi Macher-Szalal-Chasz-Baz, czyli „Rychły Łup-Bliska Zdobycz”. Oznaczało ono mającą wkrótce nadejść klęskę oraz upadek wrogów Judy – Izraela i Damaszku (Iz8, 1-4). Jego codziennym zajęciem było sporządzanie roczników dla monarchii.

Księga Izajasza bardzo obrazowo przedstawia scenę powołania proroka (por. 6,1-11). Podczas modlitwy w Świątyni Jerozolimskiej, stając naprzeciw Arki Przymierza, doznał wizji, w której Bóg poszukiwał posłańca dla swego orędzia. Z odwagą i zdecydowaniem wypowiedział słowa: „Oto jestem! Mnie poślij”(6,8). Jego działalność przypadała na trudny politycznie czas dla Izraelitów. Jako mieszkaniec Jerozolimy, zajmował się głównie sprawami Judy. Bogatym mieszkańcom Jerozolimy wytykał ich przepych, pijaństwo, beztroskie życie, przekupstwo, niesprawiedliwe traktowanie biednych i obłudę religijną. Przez kilkadziesiąt lat Izajasz niezrażony niepowodzeniami wypowiadał wobec kolejnych królów i polityków swoje zdanie i przedstawiał rozwiązania, które podsuwał mu Bóg. Był niezwykle radykalny w swojej misji. Jego wypowiedzi, choć poetyckie, były bardzo ostre – zawierały głównie ostrzeżenia, groźby i przestrogi. Szczególnie mierziła go obojętność religijna rodaków. Wytykał im, że pozornie tylko oddają cześć Bogu, że nie ma w nich prawdziwego przywiązania do Jahwe. Ich codzienne życie dalekie było od tego, czego wymaga Bóg: ”Co mi po mnóstwie waszych ofiar? – mówi Pan. Obrzydłe mi jest wznoszenie dymu; święta nowiu, szabaty, zwoływanie świętych zebrań …Nie mogę ścierpieć świąt i uroczystości” (Iz1,13).

Izajasz nie cofał się też przed odważnymi gestami – protestując przeciwko sojuszowi Judy z Egiptem. Przez trzy lata chodził nago i boso, by pokazać w jakim stanie powrócą Egipcjanie po starciu z Asyrią. Bywały także okresy, w których Izajasz doświadczał tak dużej bezsilności, że wycofywał się całkowicie z publicznej działalności. Pozostawał wówczas ze swymi uczniami, którzy spisywali i interpretowali jego wizje. Pisma, które pozostawił, choć kierowane były do jemu współczesnych, od początku odbierane były ponadczasowo. Kiedy pisał o narodzinach potomka Dawidowego o imieniu Emmanuel, który ”przyniesie światłość narodom”, to słowa te odbierane były nie tylko jako pociecha w doraźnych problemach Królestwa Judy, ale też jako zapowiedź oczekiwanego Mesjasza.

Księga Izajasza jest bardzo ważna dla chrześcijan. Św. Mateusz już na początku swej Ewangelii odwołuje się do tekstu Izajasza: A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez Proroka: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, to znaczy: Bóg z nami (Mt1, 22-23). Odniesień do Księgi Izajasza w Ewangeliach jest więcej, sam Jezus w Świątyni czyta jej fragment o Słudze Jahwe i komentuje: „Dziś właśnie spełniły się te słowa”. W Jezusie spełniają się wszystkie Izajaszowe przepowiednie i to w sposób bardziej dosłowny niż moglibyśmy przypuszczać. Począwszy od samych narodzin, przez całe posłannictwo aż po śmierć.

Św. Hieronim nazwał Izajasza Ewangelistą Starego Testamentu.

Anna Rudnicka
http://www.parafia-piskorowice.pl/aktua ... e-izajasz/